Wróć do biblioteki mięśni
MODEL ANATOMICZNY

Mięsień pośladkowy mały

Najmniejszy i najgłębiej położony z trzech mięśni pośladkowych.

Wybierz 3D, aby obracać model, albo użyj widoków Przód, Tył i Bok.

Lewa strona
100%
Przeciągnij model · powiększaj dwoma palcami. Strzałki przesuwają model; plus i minus zmieniają powiększenie; Home przywraca widok. Głęboki mięsień · otaczająca anatomia przygaszona
Poglądowe lokalizacje punktów · oczekują na ocenę kliniczną

Szczegółowy profil

Mięsień pośladkowy mały to najmniejszy i najgłębszy z mięśni pośladkowych. Leży bezpośrednio na zewnętrznej stronie kości biodrowej, pod mięśniem pośladkowym średnim. Razem z nim odwodzi udo na bok i pomaga stabilizować miednicę podczas chodzenia.

punkty na mapie
1
z położeniem z badania
0 / 1
cytowane źródła
9
Co dokładnie mówią źródła

Mięsień pośladkowy mały jest najgłębszym z mięśni pośladkowych i leży bezpośrednio na zewnętrznej powierzchni kości biodrowej, pod mięśniem pośladkowym średnim.

Badania przeczytane na potrzeby tego profilu opisują jego punkty spustowe głównie przez ból, który wysyłają w dół nogi.

Badanie termograficzne (Skorupska i współpracownicy, przeczytane w całości) wybrało ten mięsień, ponieważ – jak piszą autorzy, powołując się na wcześniejszą literaturę – jego wzorzec bólu rzutowanego należy do najrozleglejszych i obejmuje niemal całą kończynę dolną; u osób z rwą kulszową i potwierdzonymi punktami spustowymi mięśnia pośladkowego małego stymulacja dwóch najbardziej aktywnych punktów wywoływała ból uda u każdego uczestnika, a w większości sesji także ból łydki, podczas gdy osoby z rwą kulszową bez punktów spustowych nie zgłaszały takiego bólu.

Autorzy zaznaczają surowe kryteria włączenia i brak porównania wyników różnych badających.

Późniejsze badanie tego samego zespołu opisuje zespół pośladkowy, czyli ból z punktów spustowych mięśni pośladkowych, który może przypominać rwę kulszową, i podaje, że w przypadku tego mięśnia wzorzec bólu jest podobny do rwy kulszowej.

U osób z bólem dolnej części pleców dwie badające osoby dobrze zgadzały się co do obecności punktów spustowych w tym mięśniu (Holm-Jensen i współpracownicy, przeczytane w całości), a w badaniu z jednego ośrodka skupiona fala uderzeniowa skierowana na punkty spustowe znalezione w tym mięśniu palpacyjnie zwykle wywoływała promieniujący ból, który badani rozpoznawali jako znajomy (Müller-Ehrenberg i współpracownicy, przeczytane w całości).

Żadne z tych badań nie podaje, w którym miejscu mięśnia leżały punkty, dlatego jeden znacznik oznacza cały mięsień.

Ten profil nie korzysta z serwisu Triggerpoints.net, cytowanego we wcześniejszych wersjach tej strony, ponieważ przy tej aktualizacji nie udało się odczytać jego strony.

Punkty spustowe to koncepcja sporna: jeden z przeglądów krytycznych dowodzi, że stojąca za nimi teoria nie ma podstaw naukowych, choć nie zaprzecza, że ból i tkliwość odczuwane przez ludzi są prawdziwe.1, 2, 3, 4, 5, 6

1
Zbliżenie, widok z boku

Gdzie czuć ból

Ból opisuje się w dół nogi, w udzie, a czasem w łydce, we wzorcu podobnym do rwy kulszowej. Źródła piszą, że ból z mięśni pośladkowych może naśladować rwę kulszową lub nakładać się na nią.

Objawy

  • Skorupska i współpracownicy opisują zespół pośladkowy jako tępy ból mięśniowy z punktów spustowych w jednym z trzech mięśni pośladkowych, który może przypominać rwę kulszową albo współwystępować z nią, i piszą, że w przypadku mięśnia pośladkowego małego wzorzec bólu jest podobny do rwy kulszowej. W ich badaniu termograficznym każdy uczestnik, zarówno z zespołem pośladkowym, jak i z rwą kulszową, miał ból uda; u części ból obejmował też łydkę lub stopę.3

Anatomia

Położenie

Najmniejszy i najgłębiej położony z trzech mięśni pośladkowych.

Zaczyna się na zewnętrznej powierzchni kości biodrowej (powierzchni pośladkowej talerza biodrowego), między kresą pośladkową przednią a dolną, a jego głęboka powierzchnia przylega bezpośrednio do kości.

Pokrywa go mięsień pośladkowy średni; jego przedni brzeg sąsiaduje z mięśniem naprężaczem powięzi szerokiej, a tylny z mięśniem gruszkowatym.

Jego włókna zbiegają się w wąskie ścięgno, które przechodzi przez górną część krętarza większego, czyli kostnej wyniosłości na górnym końcu kości udowej, i przyczepia się do jego przedniej powierzchni.1

Działanie

Razem z mięśniem pośladkowym średnim odwodzi udo. Same jego włókna przednie obracają udo do wewnątrz, a tylne mogą je nieznacznie obracać na zewnątrz; przy zgiętym biodrze jego główną czynnością staje się obracanie uda do wewnątrz.

Przy ustalonej kości udowej lekko przechyla miednicę w swoją stronę, co pomaga drugiej nodze przenieść się do przodu podczas chodzenia, a jego napięcie pomaga stabilizować miednicę i tułów podczas chodzenia i stania.1

Przyczep początkowy

Powierzchnia pośladkowa kości biodrowej, między kresą pośladkową przednią a dolną.1

Przyczep końcowy

Krętarz większy kości udowej: zestawienie najważniejszych informacji podaje jego przednią powierzchnię, a tekst – powierzchnię przednio-boczną.

Ścięgno przechodzi przez górną część krętarza, oddzielone od niego kaletką krętarzową; część włókien może łączyć się z mięśniem gruszkowatym, bliźniaczym górnym lub obszernym bocznym.1

Unerwienie

Nerw pośladkowy górny, gałąź splotu krzyżowego, z korzeni nerwowych od L4 do S1.1

Punkty

1
Zbliżenie, widok z boku
1

Mięsień pośladkowy mały na zewnętrznej powierzchni kości biodrowej, poniżej grzebienia (źródła nie podają położenia w obrębie mięśnia)

Opracowanie źródłowe
Gdzie się znajduje

Po zewnętrznej stronie kości biodrowej, poniżej jej grzebienia, głęboko pod mięśniem pośladkowym średnim. Źródła nie podają, gdzie w mięśniu leżą punkty.

Gdzie czuć ból

U osób z rwą kulszową i punktami spustowymi w tym mięśniu pobudzenie punktów wywoływało ból w udzie i często w łydce.

Co dokładnie mówią źródła
Gdzie się znajduje

W badaniu termograficznym (Skorupska i współpracownicy, przeczytane w całości) punkty spustowe w tym mięśniu potwierdzano na podstawie tkliwego miejsca, rozpoznania znajomego bólu, ograniczenia ruchu oraz pełnego wzorca bólu rzutowanego do uda i łydki, wywołanego palpacją „przeskakującą” w poprzek mięśnia; przed każdą sesją badający zaznaczali u każdej osoby dwa najbardziej aktywne punkty.

Praca nie podaje, w którym miejscu mięśnia się znajdowały. Kenhub umiejscawia mięsień na zewnętrznej powierzchni kości biodrowej poniżej jej grzebienia, pod mięśniem pośladkowym średnim.

Znacznik umieszczamy w górnej części opublikowanego zarysu w widoku z boku; to nasza interpretacja, a znacznik oznacza cały mięsień, a nie zmapowane miejsce.2, 1

Gdzie czuć ból

W badaniu termograficznym 15 osób z rwą kulszową i punktami spustowymi mięśnia pośladkowego małego badano w trzech sesjach w ciągu dwóch dni.

Stymulacja punktów wywoływała ból uda u każdej z nich we wszystkich trzech sesjach, a ból łydki odpowiednio u 100%, 80% i 73,3% z nich w kolejnych sesjach. Dwie z tych osób miały na co dzień ból stopy, ale wywołany ból nie sięgał u nich stopy.

Osoby z rwą kulszową bez punktów spustowych nie zgłaszały bólu odpowiadającego temu wzorcowi. Autorzy zaznaczają, że kryteria włączenia były surowe i że nie sprawdzano różnic między badającymi.2

Warto wiedzieć

Jak go znaleźć

Kenhub nie podaje punktów orientacyjnych, po których można wyczuć ten mięsień; umiejscawia go pod mięśniem pośladkowym średnim, bezpośrednio na zewnętrznej powierzchni kości biodrowej.

Skorupska i współpracownicy piszą, powołując się na Travell i Simonsa, że pasma napiętych włókien w tym mięśniu raczej nie da się wyczuć, bo leży głębiej niż mięśnie pośladkowe wielki i średni, choć tkliwe miejsce można wyraźnie zlokalizować.1, 2

Można pomylić z

Źródła opisują podobieństwo do rwy kulszowej jako poglądy swoich autorów, a nie jako sposób rozróżniania obu stanów.

Skorupska i współpracownicy piszą, że zespół pośladkowy może przypominać rwę kulszową albo współwystępować z nią oraz że panuje zgoda co do tego, iż rwy kulszowej wywołanej uciskiem korzenia nerwowego nie da się obiektywnie odróżnić od innych zespołów bólowych za pomocą standardowego badania neurologicznego i rezonansu magnetycznego.

We wcześniejszej pracy piszą, powołując się na wcześniejsze badania, że punkty spustowe tego mięśnia mogą występować wtórnie u osób z rwą kulszową na tle choroby krążka międzykręgowego albo same wywoływać ból przypominający rwę kulszową.3, 2

Akcesoria a ten mięsień

Co źródła mówią o użyciu każdego akcesorium w tym obszarze. To opis źródeł, a nie zalecenie.

Kiedy do lekarza

W przypadku rwy kulszowej, której objawy według NHS zwykle dotyczą pośladka i tylnej strony jednej nogi, często łącznie ze stopą i palcami, NHS zaleca wizytę u lekarza rodzinnego, jeśli ból nie zmniejszył się po kilku tygodniach domowych sposobów, nasila się albo utrudnia normalne czynności.

Zaleca udanie się na oddział ratunkowy (A&E) lub wezwanie pomocy pod numerem 999, jeśli rwa kulszowa występuje po obu stronach; jeśli osłabienie lub drętwienie obu nóg jest silne albo się nasila; jeśli występuje drętwienie wokół lub poniżej narządów płciowych albo wokół odbytu; jeśli trudno zacząć oddawać mocz, nie można go oddać albo nie można kontrolować jego oddawania i nie jest to dla ciebie normalne; albo jeśli nie czujesz potrzeby wypróżnienia lub nie możesz go kontrolować i nie jest to dla ciebie normalne.

NHS wymienia jako objawy zakrzepicy żył głębokich (DVT) pulsujący ból jednej nogi (rzadko obu), zwykle łydki lub uda, obrzęk jednej nogi (rzadko obu), zaczerwienioną, sinawą lub ciemniejszą skórę wokół bolesnego miejsca oraz obrzęknięte żyły.

Zaleca pilną wizytę u lekarza rodzinnego albo kontakt z NHS 111, jeśli podejrzewasz u siebie zakrzepicę żył głębokich, oraz wezwanie pomocy pod numerem 999 lub udanie się na oddział ratunkowy (A&E), jeśli występują objawy zakrzepicy, takie jak ból i obrzęk, a do tego duszność lub ból w klatce piersiowej.

NHS dodaje: „Nie jedź samodzielnie na oddział ratunkowy. Poproś kogoś, żeby cię zawiózł, albo zadzwoń pod 999 i wezwij karetkę”.8, 9

Źródła

  • Badanie 4
  • Przegląd 1
  • Wytyczne instytucji zdrowia 2
  • Serwis z opracowaniem źródłowym 1
  • Producent 1
Źródła (9)
  1. Vasković J. Gluteus minimus muscle. Kenhub. Reviewed by Grujičić R. Last reviewed 4 March 2024. (Serwis z opracowaniem źródłowym, przeczytano stronę)
  2. Skorupska E, Rychlik M, Samborski W. Validation and test-retest reliability of new thermographic technique called thermovision technique of dry needling for gluteus minimus trigger points in sciatica subjects and TrPs-negative healthy volunteers. Biomed Res Int. 2015;2015:546497. (Badanie, przeczytano całość)
  3. Skorupska E, Dybek T, Rychlik M, Jokiel M, Zawadziński J, Dobrakowski P. Amplified vasodilatation within the referred pain zone of trigger points is characteristic of gluteal syndrome—a type of nociplastic pain mimicking sciatica. J Clin Med. 2021;10(21):5146. (Badanie, przeczytano całość)
  4. Holm-Jensen A, Kjaer P, Schiøttz-Christensen B, Ziegler DS, Andersen S, Myburgh C. The interexaminer reproducibility and prevalence of lumbar and gluteal myofascial trigger points in patients with radiating low back pain. Arch Rehabil Res Clin Transl. 2020;2(2):100044. (Badanie, przeczytano całość)
  5. Müller-Ehrenberg H, Giordani F, Müller-Ehrenberg A, Stange R. The use and benefits of focused shockwaves for the diagnosis of myofascial pain syndrome by examining myofascial trigger points in low back pain. Biomedicines. 2024;12(12):2909. (Badanie, przeczytano całość)
  6. Quintner JL, Bove GM, Cohen ML. A critical evaluation of the trigger point phenomenon. Rheumatology. 2015;54(3):392-399. (Przegląd, tylko streszczenie)
  7. Thera Cane Co. Thera Cane owner's manual: for deep pressure massage. Copyright 2000. PDF distributed by Performance Health. (Producent, przeczytano stronę)
  8. NHS. Sciatica. NHS website. Page last reviewed 3 December 2024. (Wytyczne instytucji zdrowia, przeczytano stronę)
  9. NHS. DVT (deep vein thrombosis). NHS website. Page last reviewed 30 April 2026. (Wytyczne instytucji zdrowia, przeczytano stronę)

Nie znaleziono w przeczytanych źródłach: co może nasilać dolegliwości.

Materiał edukacyjny w wersji roboczej, bez recenzji klinicznej. Nie pozwala ustalić przyczyny objawów.