← Wróć do akcesoriów
MOŻLIWOŚCI, NIE ZALECENIA

Wałki piankowe (rollery)

Czym jest

  • Wałek piankowy to przyrząd w kształcie walca, wykonany z pianki lub nią pokryty. Przetacza się po nim wybraną część ciała, dociskając ją ciężarem własnego ciała – jest to forma automasażu. Inaczej działa ręczny wałek do masażu: przesuwa się go po mięśniu siłą rąk, a nie ciężarem ciała.1, 2
  • Wałki występują w różnych wersjach. Badacze opisują wałki miękkie i twarde, o różnej powierzchni i gęstości, a także wałki z wbudowaną wibracją.3

Jak ludzie go używają

  • BadanieW 4 z 6 badań objętych przeglądem dotyczącym rolowania przy bólu mięśniowo-szkieletowym uczestnicy rolowali się sami, a w 2 pozostałych wałek stosował terapeuta. We wszystkich 6 badaniach używano wałków bez wibracji, a w 5 z nich łączono rolowanie z innym leczeniem, na przykład ćwiczeniami, ultradźwiękami albo ciepłem i TENS.1
  • BadanieW badaniach objętych tym przeglądem osoby z bólem okolicy rzepki rolowały udo od biodra do kolana ze wszystkich stron, równolegle z ćwiczeniami na piłce gimnastycznej. Osoby z przewlekłym bólem szyi rolowały mięśnie szyi i górnej części pleców wałkiem piankowym i piłkami do rolowania przed ćwiczeniami neurodynamicznymi (mobilizującymi nerwy) kończyn górnych. Osoby z zapaleniem rozcięgna podeszwowego rolowały łydkę i podeszwę stopy albo samą podeszwę, od kości śródstopia do przyśrodkowego łuku stopy.1
  • BadanieW dwóch badaniach z tego przeglądu, w których wałek stosował terapeuta, rolowano tylną stronę ciała (podeszwę stopy, łydkę i ścięgno Achillesa, tył uda i mięśnie dolnego odcinka pleców) po ćwiczeniach stabilizacji tułowia u starszych osób z bólem dolnego odcinka pleców, a także przednią, przyśrodkową i boczną stronę uda przed ćwiczeniami u osób po endoprotezoplastyce kolana.1

Badania

Dowody według wyniku

  • Dowody umiarkowane Gibkość i bolesność mięśni po wysiłku
  • Dowody ograniczone Dolegliwości bólowe

Co opisują badania

W przypadku gibkości i bolesności mięśni po wysiłku dwie metaanalizy opisują krótkotrwałe korzyści.

Metaanaliza badań z udziałem zdrowych dorosłych wykazała, że rolowanie daje duży, krótkotrwały wzrost zakresu ruchu w porównaniu z brakiem ćwiczeń, ale nie przewyższa rozciągania.

W zbiorczych wynikach nie było istotnej różnicy między rolowaniem z wibracją i bez niej, a u mężczyzn rolowanie może działać słabiej. Druga metaanaliza badań z randomizacją wykazała, że rolowanie po wysiłku zmniejsza bolesność mięśni.

Jej autorzy piszą, że tuż po wysiłku efekt był znikomy, a wyraźniejszy od następnego dnia, natomiast wyniki dotyczące wrażliwości na ucisk były niejednoznaczne. W przypadku dolegliwości bólowych dowody są ograniczone.

Przegląd sześciu małych badań z randomizacją z udziałem osób z bólem mięśniowo-szkieletowym wykazał, że dodanie wałka do ćwiczeń zmniejszyło ból w dwóch z nich: u osób z bólem okolicy rzepki i u osób z przewlekłym bólem szyi.

W czterech pozostałych – dotyczących bólu dolnego odcinka pleców u osób starszych, zapalenia rozcięgna podeszwowego (dwa badania) i stanu po endoprotezoplastyce kolana – nie stwierdzono istotnej różnicy w natężeniu bólu między grupami, choć autorzy dwóch z nich opisują inne korzyści: większą tolerancję ucisku w mięśniach łydki niż po rozciąganiu oraz mniejszy ból kolana podczas rozciągania.

Autorzy przeglądu podsumowują, że jego wyniki nie przemawiają za klinicznym stosowaniem wałków w celu zmniejszenia natężenia bólu.4, 5, 1

Badane na punktach spustowych?

Częściowo.

W jednym z badań objętych przeglądem dotyczącym dolegliwości bólowych osoby z przewlekłym bólem szyi same rolowały mięśnie szyi i górnej części pleców wałkiem piankowym i piłkami do rolowania przed ćwiczeniami neurodynamicznymi kończyn górnych, 3 razy w tygodniu przez 4 tygodnie.

Według przeglądu autorzy badania podsumowują, że program skutecznie ograniczył występowanie aktywnych punktów spustowych, a ból był mniejszy niż w grupie, która otrzymała broszurę informacyjną.

Rolowanie łączono z ćwiczeniami, więc nie da się oddzielić efektu samego wałka.

W innym badaniu z udziałem 150 osób z tkliwymi miejscami w napiętym paśmie mięśni łydki masażysta mocno przetaczał po łydce ręczny wałek do masażu (rowkowany wałek gumowy, a nie wałek piankowy).

Wrażliwość tkliwego miejsca na ucisk zmniejszyła się w porównaniu z brakiem zabiegu i z lekkim rolowaniem, mniej więcej tak samo, gdy rolowano drugą łydkę, a efekt był krótkotrwały i słabł w ciągu 15 minut.

Autorzy piszą, że nie mają pewności, czy te tkliwe miejsca były punktami spustowymi, bo w większości nie występowała odpowiedź skurczowa ani ból rzutowany.1, 2

Ograniczenia badań

Z dwóch metaanaliz dotyczących gibkości i bolesności mięśni przeczytano tylko streszczenia. Metaanaliza dotycząca zakresu ruchu obejmowała zdrowych dorosłych i mierzyła wyłącznie efekty natychmiastowe.

W przeglądzie dotyczącym dolegliwości bólowych badania były małe i zbyt różne, by łączyć ich wyniki. W żadnym z nich uczestnicy ani terapeuci nie byli zaślepieni.

W większości łączono rolowanie z innym leczeniem, więc nie da się oddzielić efektu samego wałka, a w żadnym nie użyto wałka z wibracją. Autorzy przeglądu nazywają wyniki wstępnymi i piszą, że przyszłe badania powinny ujednolicić czas i intensywność rolowania.4, 5, 1

Kluczowe badania: 4, 5, 1

Szczegóły sesji

  • BadanieW badaniach objętych przeglądem dotyczącym dolegliwości bólowych czas rolowania wynosił od 45 sekund do 15 minut, a programy trwały od jednego dnia do 6 tygodni.1
  • BadanieW dwóch badaniach z tego przeglądu, w których ból się zmniejszył, osoby z bólem okolicy rzepki rolowały się przez 1 minutę dwa razy dziennie, codziennie przez 4 tygodnie, a osoby z przewlekłym bólem szyi przez 15 minut na każdą okolicę mięśni, 3 dni w tygodniu przez 4 tygodnie.1
  • BadanieW pozostałych badaniach z tego przeglądu osoby z zapaleniem rozcięgna podeszwowego rolowały każdą okolicę przez 45 sekund, 5 razy z 15-sekundowymi przerwami, podczas jednej sesji, albo przez 2 minuty, 5 dni w tygodniu przez 2 tygodnie. U starszych osób z bólem dolnego odcinka pleców terapeuta rolował każdą okolicę mięśni przez 30 sekund, 3 razy z minutowymi przerwami, 3 dni w tygodniu przez 6 tygodni. Po endoprotezoplastyce kolana terapeuta rolował każdą okolicę przez 60 sekund, 3 razy, dwa razy dziennie, 6 dni w tygodniu przez 3 tygodnie, zaczynając tydzień po operacji.1

Najpierw zapytaj lekarza

  • W międzynarodowym badaniu konsensusu eksperci zajmujący się rolowaniem uznali, że miejscowy stan zapalny tkanek, zakrzepica żył głębokich, kostniejące zapalenie mięśni (tworzenie się kości w mięśniu) i zapalenie kości i szpiku (zakażenie kości) wymagają ostrożności przy rolowaniu. To opinia ekspertów, a nie zmierzone ryzyko. Autorzy zaznaczają, że żaden z tych stanów nie został dotąd opisany w badaniach klinicznych nad rolowaniem.3

Obszary, których według źródeł należy unikać

  • Otwarte rany. W międzynarodowym badaniu konsensusu eksperci zajmujący się rolowaniem uznali otwarte rany za przeciwwskazanie do rolowania. To opinia ekspertów, a nie zmierzone ryzyko.3
  • Złamane kości. W międzynarodowym badaniu konsensusu eksperci zajmujący się rolowaniem uznali złamania kości za przeciwwskazanie do rolowania. To opinia ekspertów, a nie zmierzone ryzyko.3

Obszary, w których opisano użycie

  • Udo od biodra do kolana, ze wszystkich stron1
  • Mięśnie szyi i górnej części pleców, wałkiem piankowym i piłkami do rolowania1
  • Mięśnie łydki i podeszwa stopy1
  • Podeszwa stopy, od kości śródstopia do przyśrodkowego łuku stopy1
  • Tylna strona ciała, rolowana przez terapeutę: podeszwa stopy, łydka i ścięgno Achillesa, tył uda, mięśnie dolnego odcinka pleców1
  • Przednia, przyśrodkowa i boczna strona uda, rolowana przez terapeutę po endoprotezoplastyce kolana1
Źródła (5)
  1. Santos IS, Dibai-Filho AV, dos Santos PG, Júnior JDA, de Oliveira DD, Rocha DS, Fidelis-de-Paula-Gomes CA. Effects of foam roller on pain intensity in individuals with chronic and acute musculoskeletal pain: a systematic review of randomized trials. BMC Musculoskelet Disord. 2024;25(1):172. (Przegląd, przeczytano całość)
  2. Aboodarda SJ, Spence AJ, Button DC. Pain pressure threshold of a muscle tender spot increases following local and non-local rolling massage. BMC Musculoskelet Disord. 2015;16:265. (Badanie, przeczytano całość)
  3. Bartsch KM, Baumgart C, Freiwald J, Wilke J, Slomka G, Turnhöfer S, Egner C, Hoppe MW, Klingler W, Schleip R. Expert consensus on the contraindications and cautions of foam rolling: an international Delphi study. J Clin Med. 2021;10(22):5360. (Przegląd, przeczytano całość)
  4. Wilke J, Müller AL, Giesche F, Power G, Ahmedi H, Behm DG. Acute effects of foam rolling on range of motion in healthy adults: a systematic review with multilevel meta-analysis. Sports Med. 2020;50(2):387-402. (Przegląd, tylko streszczenie)
  5. Zhou J, Jia D, Mao J, Xu Y. Preventive effect of foam rolling on muscle soreness after exercise: a systematic review and meta-analysis. J Bodyw Mov Ther. 2024;40:1890-1898. (Przegląd, tylko streszczenie)

Materiał edukacyjny w wersji roboczej, bez recenzji klinicznej. Nie pozwala ustalić przyczyny objawów.